Σημαντική διεθνής διάκριση για τον απόφοιτο της Ζωσιμαίας Σχολής καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Δρος Θανάση Τζιμογιάννη
19 Οκτωβρίου, 2026Τα μαθητολόγια της Ζωσιμαίας Σχολής αποκαλύπτουν την οικογενειακή ιστορία του καθηγητή κ. Ορέστη Καλογήρου.
Ένας αιώνας οικογενειακής ιστορίας αποκαλύπτεται στα μαθητολόγια της Ζωσιμαίας Σχολής!
Ένα συναρπαστικό ταξίδι στην οικογενειακή του ιστορία, με αφετηρία τα ιστορικά αρχεία της Ζωσιμαίας Σχολής, παρουσιάζει ο καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Ορέστης Καλογήρου, απόγονος μιας οικογένειας με μακρά παρουσία στα Ιωάννινα.
Αναζητώντας τις ρίζες της οικογένειάς του στα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου, ο κ. Καλογήρου ανακάλυψε τις εγγραφές δέκα συγγενών του στα μαθητολόγια της ιστορικής Ζωσιμαίας Σχολής, από το 1853 έως το 1936. Τα αρχειακά αυτά τεκμήρια αποδείχθηκαν πολύτιμα: τον βοήθησαν να συμπληρώσει κενά στο οικογενειακό του δέντρο, να διασταυρώσει πληροφορίες της οικογενειακής παράδοσης και να φωτίσει άγνωστες πτυχές της ζωής των προγόνων του.
Η προσωπική αυτή έρευνα αναδεικνύει, παράλληλα, την ανεκτίμητη αξία των μαθητολογίων της Ζωσιμαίας ως ιστορικών πηγών, που δεν καταγράφουν μόνο την εκπαιδευτική διαδρομή των μαθητών της, αλλά διασώζουν πολύτιμα στοιχεία για τις οικογένειες, τα επαγγέλματα και την κοινωνική ζωή των Ιωαννίνων σε διαφορετικές εποχές.
Παραθέτουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την προσωπική μαρτυρία και την έρευνα του κ. Ορέστη Καλογήρου, όπως ο ίδιος την παρουσιάζει:
“Στα ΓΑΚ – Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ηπείρου κρυβόταν ένας θησαυρός για την έρευνα της οικογενειακής μου ιστορίας. Τα μαθητολόγια της γεραράς Ζωσιμαίας Σχολής. Χάρι στην ανταπόκριση της Διευθύντριας ΓΑΚ-Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου Martha Papadopoulou και του προσωπικού του Οργανισμού, πριν από λίγες ημέρες εντόπισα τις εγγραφές πέντε μελών της πατρικής γενεαλογικής γραμμής, της οικογένειας του παππού μου, Ορέστη Καλόγηρου, και τριών μελών της γενεαλογικής γραμμής της οικογένειας της εκ πατρός γιαγιάς μου, Ευθαλίας Καλογήρου, το γένος Ευδοκιάδου ή Ευδοκιά.
Μαζί με τον πατέρα μου και τον αδελφό του, για τους οποίους γνώριζα ότι είχαν φοιτήσει στη Ζωσιμαία, μαθητές της ιστορικής σχολής υπήρξαν επτά Καλόγηροι και τρεις Ευδοκιάδες από το 1853 μέχρι το 1936. Οι δέκα αυτοί μαθητές καλύπτουν σχεδόν έναν αιώνα ιστορίας της Ζωσιμαίας και αφορούν τους άμεσους συγγενείς του παππού μου και της γιαγιάς μου, οι οποίοι γεννήθηκαν στα Γιάννινα από το 1839 μέχρι το 1918. Οι Καλόγηροι μπορεί να μην ήταν «πρώτοι στα άρματα και στα γρόσια», ήταν, όμως σίγουρα, «πρώτοι στα γράμματα»!
Όπως θα δείξω τηλεγραφικά, τα (λίγα) στοιχεία εγγραφής τους στα μαθητολόγια, με βοήθησαν να ενώσω πολλές τελείες του οικογενειακού δέντρου και να κατανοήσω βαθύτερα την ιστορία των άμεσων προγόνων μου στα Γιάννινα. Και για αυτό είναι πολύτιμα ντοκουμέντα. (Dimitris Sotiropoulos)
Ποια στοιχεία προέκυψαν από τα μαθητολόγια:
1. Στέφανος Δημητρίου Καλόγηρος
Αδελφός του προπάππου μου, Ιωάννη Δημητρίου Καλόγηρου, θείος του παππού μου, Ορέστη
1853-1854, 14 ετών, τάξη Β’ Σχολείου*
Παρατηρήσεις: Απήλθεν ανεξέταστος
*Σχολείο ή Σχολαρχείο, τριτάξια εκπαιδευτική βαθμίδα μετά το τετρατάξιο Δημοτικό
2. Κωνσταντίνος Ιωάννου Καλόγηρος
Αδελφός του παππού μου
1891-1892, ετών 17 τάξη Β’ του τετραταξίου Γυμνασίου, κηδεμόνας Στέφανος Καλόγηρος
1892-1893, ετών 18 τάξη Β’ (ίδια τάξη), κηδεμόνας άλλο όνομα δυσανάγνωστη υπογραφή
1893-1894, δεν βρέθηκε
1894-1895, ετών 19, τάξη Δ’, κηδεμόνας Στέφανος Καλόγηρος
3. Ορέστης Ιωάννου Καλόγηρος
Παππούς μου
1889-1890, ετών 12, τάξη Α’ Σχολείου, χωρίς αναφορά σε κηδεμόνα
1890-1891 δεν βρέθηκε
1891-1892, ετών14, τάξη Γ’ Σχολείου, κηδεμόνας Στέφανος Καλόγηρος
4. Νικόλαος Στεφάνου Καλόγηρος
Γιος του Στέφανου Καλόγηρου, πρώτος ξάδελφος του παππού μου
1892-1893, ετών 12, τάξη Β’ Σχολείου, κηδεμόνας Ιωάννης Σ. Ασβεστάς (άγνωστος)
1893-1894, ετών 12, τάξη Β’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Στέφανος Καλόγηρος
5. Κλεάνθης Στεφάνου Καλόγηρος
Γιος του Στέφανου Καλόγηρου, πρώτος ξάδελφος του παππού μου
1896-1897, ετών 11, τάξη Α’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Θωμαΐδης, Ιερεύς
μέλος του διδακτικού προσωπικού της Ζωσιμαίας, όπως προκύπτει από φωτογραφία του 1900 στην ιστοσελίδα του Σύλλογος Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων
Δικαιολογητικό εγγραφής στη Ζωσιμαία το απολυτήριο του Μπαλάνειου Δημοτικού
1897-1898, ετών 12, τάξη Α’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Κωνσταντίνος Θωμαΐδης
1898-1899, ετών 13, τάξη Β’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Θωμαΐδης
1899-1900, ετών 14, τάξη Β’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Κωνσταντίνος Θωμαΐδης
Στην εγγραφή του έτους 1897-1898 αναφέρεται ως «πτωχός».
6. Δημήτριος Κωνσταντίνου Ευδοκιάς
Ο μεγαλύτερος αδελφός της γιαγιάς μου, Ευθαλίας Καλογήρου
1893-1894, ετών 13, τάξη Α’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς
1894-1895, ετών 14, τάξη Α’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Παπαζήσης (άγνωστος)
Επάγγελμα πατέρα λαχανοπώλης ή κηπουρός (μποσταντζής στη Γιαννιώτικη ιδιόλεκτο).
(Δεν συνέχισε στα «γράμματα». Ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του, πέθανε σχετικά νέος, περίπου 44 ετών).
7. Γεώργιος Κωνσταντίνου Ευδοκιάς
Αδελφός της γιαγιάς μου Ευθαλίας Καλογήρου (Σύμφωνα με σημείωμα του πατέρα μου πέθανε τελειόφοιτος της Ζωσιμαίας περίπου το 1912).
1902-1903, ετών 12, τάξη Α’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1903-1904, ετών 13, τάξη Β’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1904-1905, ετών 14, τάξη Β’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1905-1906, χωρίς ηλικία, τάξη Γ’ Σχολείου, κηδεμόνας Αθανάσιος Παλάσκας (σύζυγος ανιψιάς του πατέρα του, από αδελφή του), φοίτηση δωρεάν
1906-1907, ετών 16, τάξη Γ’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Αθανάσιος Παλάσκας, φοίτηση δωρεάν
1907-1908, ετών 17, τάξη Α’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1908-1909, ετών 18, τάξη Β’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1909-1910, ετών 19, τάξη Β’ Γυμνασίου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1910-1911, ετών 20, τάξη Γ’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
(Ο Γεώργιος πέθανε προτού εγγραφεί στην Δ’ τάξη του Γυμνασίου σε ηλικία 21 ετών).
8. Θωμάς Κωνσταντίνου Ευδοκιάς
Αδελφός της γιαγιάς μου Ευθαλίας Καλογήρου (Σύμφωνα με σημείωμα του πατέρα μου πέθανε και αυτός τελειόφοιτος της Ζωσιμαίας περίπου το 1912).
1904-1905, ετών 11, τάξη Α’ Σχολείου, Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
Δικαιολογητικό εγγραφής στη Ζωσιμαία το απολυτήριο του Μαρούτσειου Δημοτικού.
1905-1906, ετών 12, τάξη Α’ Σχολείου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Αθανάσιος Παλάσκας (σύζυγος ανιψιάς του πατέρα του, από αδελφή του), φοίτηση δωρεάν
1906-1907, ετών 13, τάξη Β’ Σχολείου, κηδεμόνας Αθανάσιος Παλάσκας, φοίτηση δωρεάν
1907-1908, ετών 14, τάξη Γ’ Σχολείου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1908-1909, ετών 15, τάξη Α’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1909-1910, ετών 16, τάξη Α’ Γυμνασίου (ίδια τάξη), κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1910-1911, ετών 17, τάξη Β’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
1911-1912, ετών 18, τάξη Γ’ Γυμνασίου, κηδεμόνας Κωνσταντίνος Γ. Ευδοκιάς, φοίτηση δωρεάν
(Ο Θωμάς πέθανε προτού εγγραφεί στην Δ’ τάξη του Γυμνασίου σε ηλικία 19 ετών).
Ποια στοιχεία γνώριζα από την οικογενειακή παράδοση:
9. Ιωάννης Ορέστου Καλογήρου
Πατέρας μου
1928-1929, ετών 13 τάξη Γ’ Σχολείου και 1929-1930 ετών 14, *τάξη Β’ Γυμνασίου της Ζωσιμαίας
Το 1930-1931 συνέχισε στην Εκκλησιαστική Σχολή Κορίνθου και το 1931-1934 στη Ριζάρειο. Κατόπιν πανεπιστημιακές σπουδές στη Θεολογική Σχολή Αθηνών 1934-1939.
*Το 1929 καταργήθηκε το τριτάξιο Σχολαρχείο και ιδρύθηκαν το εξατάξιο Δημοτικό και το εξατάξιο Γυμνάσιο. Έτσι βρέθηκε από την παλαιά Γ’ Σχολείου στην νέα Β’ Γυμνασίου
10. Κωνσταντίνος Ορέστου Καλογήρου
Αδελφός του πατέρα μου
1930–1934 ετών 12-16 τάξεις Α’-Δ’ του νέου εξαταξίου Γυμνασίου Ζωσιμαίας
1934–1936 16-18 ετών τάξεις Α’-Β’ της νεοσύστατης τότε Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ζωσιμαίας, αποφοίτησε ως δάσκαλος.
Συνέχισε πανεπιστημιακές σπουδές στη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών 1936-1942.
Τι καινούργιο έμαθα από τα μαθητολόγια:
• Το όνομα του προ-προπάππου μου, Δημητρίου Καλόγηρου. Από το έτος γέννησης των γιων του, πρέπει να γεννήθηκε περίπου το 1810. Δεν γνωρίζω αν γεννήθηκε στα Γιάννινα.
• Το πιθανό έτος θανάτου του προπάππου μου, Ιωάννη Καλόγηρου, 1890.
• Το έτος γέννησης και το πιθανό έτος θανάτου του αδελφού του προπάππου μου, Στέφανου Καλόγηρου, 1839 – πιθανόν 1895. Το γεγονός ότι, στην εγγραφή του έτους 1897-1898, ο γιος του, Κλεάνθης, αναφέρεται ως «πτωχός», ενισχύει την πιθανότητα του πρόωρου θανάτου του Στέφανου.
• Το επάγγελμα των αδελφών Ιωάννη και Στέφανου Καλόγηρου: δερματοπώλης/δερματέμπορος. Το επάγγελμα που ακολούθησε και ο παππούς μου!
• Ότι ο παππούς μου είχε μόνον έναν αδελφό, τον μεγαλύτερο Κωνσταντίνο, και όχι και ακόμη έναν μικρότερο, όπως λανθασμένα πίστευα μέχρι τώρα. Μεγάλη ιστορία το πώς έβγαλα αυτό το συμπέρασμα από τα μαθητολόγια της Ζωσιμαίας, αλλά έτσι είναι!
• Την πλήρη ταυτοποίηση και το ακριβές έτος γέννησης του αδελφού του παππού μου, Κωνσταντίνου Καλόγηρου, 1874, και την πληροφορία ότι ήταν ο μόνος από τους Καλόγηρους του 19ου αιώνα που ολοκλήρωσε τις ανώτερες τότε σπουδές του Γυμνασίου. (Πέθανε σχετικά νέος πριν το 1912, χωρίς δική του οικογένεια).
• Το ακριβές έτος γέννησης του παππού μου, 1878, καθώς υπήρχαν αντικρουόμενες αναφορές σε άλλα έγγραφα.
• Ότι το Δημοτικό, όπου φοίτησε ο ξάδελφος του παππού μου, Κλεάνθης Καλόγηρος, ήταν το Μπαλάνειο, το οποίο βρισκόταν στη συνοικία τα Γάλατα. Από σημείωμα του πατέρα μου γνωρίζω ότι στα Γάλατα μεγάλωσε και ο παππούς μου. Δηλαδή, έμαθα ότι και οι δύο οικογένειες δερματεμπόρων, του προπάππου μου και του αδελφού του, ζούσαν στα Γάλατα, δίπλα στη συνοικία της Σιαράβας, όπου ήταν τα ταμπάκικα, τα βυρσοδεψία. Προφανώς, για να έχουν εύκολες εμπορικές συναλλαγές με τους ταμπάκους, τους βυρσοδέψες (βλ. Δημήτρη Χατζή, Ο Σιούλας ο ταμπάκος, Το Τέλος της Μικρής μας Πόλης).
• Ότι ο παππούς μου σε ηλικία 12 ετών, το 1890, πιθανόν έχασε τον πατέρα του. Ότι πιθανόν μέχρι το 1895, δηλαδή, μέχρι την ηλικία των 17 ετών, είχε κηδεμόνα και προστάτη τον θείο του, Στέφανο. Συμπεραίνω ότι μετά τα 17, πιθανόν μαζί με τον κατά τέσσερα χρόνια μεγαλύτερο αδελφό του, Κωνσταντίνο, μπήκε σταδιακά στο επάγγελμα του δερματέμπορου.
• Τα ονόματα δύο αδελφών της γιαγιάς μου μαζί με το έτος γέννησης και θανάτου τους, 1890-1911 ο Γεώργιος και 1893-1912 ο Θωμάς. Το ακριβές έτος γέννησης του τρίτου και μεγαλύτερου αδελφού της γιαγιάς μου, Δημητρίου, 1880.
• Ότι ο Θωμάς αποφοίτησε από το Μαρούτσειο Δημοτικό που βρισκόταν στην Καλούτσα.
• Την ενίσχυση μιας υπόθεσης, που έχω κάνει, ότι ο Αθανάσιος Παλάσκας παντρεύτηκε την Ειρήνη Σουλιώτη, το γένος Παλάσκα, κόρη της Μαρινής, αδελφής του προπάππου μου, Κωνσταντίνου Ευδοκιά, όπως δείχνει ο ορισμός του ως κηδεμόνα του Γεώργιου και του Θωμά τα σχολικά έτη 1905-1906 και 1906-1907.
Ο Νικόλαος και ο Κλεάνθης Καλόγηρος μετανάστευσαν στην Αμερική το 1905 και το 1911, αντίστοιχα. Ο Κλεάνθης ήταν ο παππούς του τρίτου ξαδέλφου μου Chris Coliukos που συνάντησα πριν από δέκα μήνες στο Ορλάντο. Τώρα γνωρίζουμε τον κοινό μας πρόγονο. Ήταν ο προ-προπάππος μας, Δημήτριος Καλόγηρος. Το 1912 η πεθερά του Στέφανου Καλόγηρου έγραψε την περιουσία της στα εγγόνια της, Νικόλαο και Κλεάνθη. Εκτελεστή της διαθήκης, την οποία βρήκα στο οικογενειακό αρχείο, όρισε τον παππού μου Ορέστη, επισφραγίζοντας τη στενή σχέση των δύο οικογενειών. Ανακάλυψα τον Chris από το οικογενειακό δέντρο της Christina L. Coliukos
Στη φωτογραφία η καταχώρηση στα μαθητολόγια της Ζωσιμαίας του παππού μου, Ορέστη Καλόγηρου, στην Γ’ Σχολείου, το σχολικό έτος 1891-1892 (ΓΑΚ – Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου).”