Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός και Τουρκοκρατούμενα Γιάννενα
 

Βασιλική Φαρμάκη, Αρχιτέκτων



*    Στα τέλη του 18ου – αρχές 19ου αιώνα, την περίοδο του Ευρωπαϊκού διαφωτισμού, περί τα ζωσμένα από την κυριαρχία του Αλή Πασά Γιάννενα, συντελείται ένα ιστορικό «απροσδόκητο», που χρήζει ιστορικής αναλύσεως πέραν της απλής αναφοράς.

*    Εγκατεστημένος αντιδιαμετρικά ως προς τα Γιάννενα, ένας δίδυμος σχηματισμός με οικιστικές ενότητες, το Σούλι και το Ζαγόρι, ακμάζουν ως ιδιαίτερες «πολιτείες», προκλητικά αυτόνομες κι αυτοδιοικούμενες εν μέσω τουρκοκρατίας.

*    Ν.Δ. οι Σουλιώτες, κοινωνία ιδιοφυών πολεμιστών ασκημένη σε λιτότητα κι αυτάρκεια, πέραν της αναγκαιότητας για μόρφωση, αναδεικνύονται απαράμιλλοι φορείς και αγωγοί της πολεμικής τέχνης σε επίπεδο ακατανίκητου κι ανυπότακτου ανθιστάμενου μέχρις εσχάτων, εξακοντίζοντας την φήμη τους στον τότε γνωστό κόσμο που συγκινείται παρακολουθώντας σε ρόλους μυθικά σχολιασμένους Δαβίδ – Γολιάθ.

*    Β.Α. οι Ζαγορίσιοι, εγγράμματοι, πολυταξιδεμένοι κοσμοπολίτες, επαγγελματίες διανοιγόμενοι επιτυχώς στις νέες αγορές, δεξιώνονται τις ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού κι επιχειρούν να τις μεταλαμπαδεύσουν καταλύοντας την αινιγματικά φιλόδοξη προσωπικότητα του Αλή Πασά, που τους αντιμετωπίζει και ως συμβούλους.

*    Διασώζεται από τον Ι. Λαμπρίδη, ότι το 1815 : Ζαγορίσιοι υπό τον Αλέξη Νούτσο, Γενικό Προεστό του Ζαγορίου, φίλο και σύμβουλο του Αλή Πασά ασκούντα ισχυρή επιρροή επάνω του, συλλαμβάνουν την ιδέα και καταστρώνουν την ίδρυση Πανεπιστημίου στο Ζαγόρι με έδρα την μονή Ρογκοβού και διευθυντή τον Γεώργιο Γεννάδιο, διδάσκαλο του γένους, εντάσσοντας την ενέργεια στην προσπάθεια να καταστεί το Ζαγόρι «αυτόνομη πολιτεία». Τότε ο Νεόφυτος Δούκας αποστέλλει και σχετική επιστολή στον Αλή Πασά.

*    Τελικά η κίνηση αυτή υπό τον Αλέξη Νούτσο ατονεί αποδυναμούμενη υπέρ της απρόσκοπτης δράσεως της νεοσύστατης Φιλικής Εταιρίας. Είναι η περίοδος, που αμφότερες οι «πολιτείες», Σούλι και Ζαγόρι, επιβιώνουν με αναβαθμισμένο σε οικογενειακό επίπεδο τον ρόλο των γυναικών τους, επιτρέποντας στους άνδρες να μεγαλουργούν στην διαχείριση των κοινών.

*    Τα Γιάννενα λοιπόν καθίστανται ιδεολογικό πεδίο όπου δοκιμάζονται οι σπόροι του Διαφωτισμού μεταφυτευμένοι ή αυτοφυείς, τόπος όπου κλώθονται προεπαναστατικά νήματα για να υφανθεί ο ιστός της ιστορίας.

Βασιλική Φαρμάκη, Αρχιτέκτων