Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Η ιστορία της οικογένειας του Ιατρού Γεωργίου Μ. Τσιγαρά «ακμή και παρακμή»
 

Αναδρομές στα Παλαιά Γιάννενα
Από τον Γιάννη Κ. Τρεμπέλη
Παλαιού Γιαννιώτη
Το κείμενο μας το έστειλε από την Αμερική
ο συμμαθητής μας Νίκος Μπλέτσος

Άγνωστες πτυχές από τα Παλαιά Γιάννενα
Αξίες που χάθηκαν και άλλες που φθείρονται.
Για να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεώτεροι



Επί της οδού Χαριλάου Τρικούπη και 28 ης Οκτωβρίου γωνία, υπάρχει σήμερα, η μεγάλη πολυκατοικία Ρώϊμπα. Εκεί ήτο το μεγάλο αρχοντικό της οικογένειας του ιατρού Γεωργίου Τσιγάρα. Το αρχοντικό εκτίσθη το έτος 1840 αφού στην ίδια θέση υπήρχε άλλη μεγάλη κατοικία η οποία κατεστράφη οπό πυρκαϊά το έτος 1822 από τα Σουλτανικά στρατεύματα. Τότε κατεστράφησαν όλα τα μεγάλα οικοδομήματα της πόλεως καθώς και οι εκκλησίες και περιόρισαν τον αιμοσταγή Τύραννο της Ηπείρου Αλή Πασάς εις την Νήσο Παμβώτιδα, όπου και βρήκε άδοξο τέλος- εφονεύθη και το κεφάλι του μετεφέρθη εις την Κωνσταντινούπολη εις τον Σουλτάνο, έτσι επραγματοποιήθη και η Προφητεία του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού -όταν στην μάνα του Αλή Πασά είπε: «...πως ο υιός της θα γίνει μεγάλος άνθρωπος και με κόκκινα γένια θα πάει στην Πόλη...». Την εποχή που εγκαταστάθει ο ιατρός στο αρχοντικό του, έμειναν εις την πόλη μας έγκριτες παλαιές οικογένειες, Αραβαντινού, Βηλαρά, Ζαλοκώστα, Λιμπατέ, Τσακάλωφ.
Επίζηλο θέσιν εις την κοινωνία της πόλεως μας κατείχε η οικογένεια του ιατρού Γεωργίου Τσιγαρά, Ζαγορισίου την καταγωγή.
Οι γονείς του Γεωργίου Τσιγαρά με μεγάλη οικονομική επιφάνεια τον έστειλαν εις το Παρίσι όπου σπούδασε ιατρός, αριστεύσας ήλθε-εις την Πατρίδα του τα Γιάννενα όπου εξασκούσε το ιατρικό επάγγελμα με μεγάλη επιτυχία.
Ο Ιατρός Γεώργιος Τσιγαράς ενυμφεύφθη την Ελένη Σάρρου, Ζαγορίσια την καταγωγή εμορφώθη στην Κωνσταντινούπολη όπου ο πατέρας της είχε επιχειρήσεις. Το ζεύγος απέκτησε δύο υιούς, τον Κωνσταντίνο ο οποίος πέθανε φοιτητής της Ιατρικής και τον Δημήτριο ο οποίος τελείωσε την Παλαιά Ζωσιμαία Σχολή και ως ο μοναδικός κληρονόμος, μετά τον θάνατο του πατέρα του ζούσε ως κτηματίας από το αρχοντικό του το οποίον ενοικίαζε. Ο Δημήτριος Γ. Τσιγαράς ενυμφεύθη την Παρασκευή Κοντοτόλη από παλαιά έγκριτο γιαννιώτικη οικογένεια. Το ζεύγος Δημ. Τσιγαρά δεν απέκτησε τέκνα.
Άριστος ιατρός ο Γεώργιος Τσιγαράς, είχε ως πελατεία του τους εκάστοτε Πασάδες και γενικώς την αφρόκρεμα της Τουρκικής Κοινωνίας και της ελληνοχριστιανικής Κοινότητας, καθώς επίσης και τους Πρόξενους των ξένων χώρων μετά των οικογενειών των.
Ο Γεώργιος Τσιγαράς λόγω της επιστημονικής ικανότητας του, της φήμης του ως αρίστου ιατρού είχε μεγάλη πελατεία. Εργαζόμενος σκληρά απέκτησε μεγάλη οικονομική επιφάνεια, εξ άλλου οι γιατροί εκείνη την εποχή ήσαν πολύ λίγοι και ο λαουτζίκος είχε γιατρούς τους κομπογιαννίτες ιατρούς από το Ζαγόρι, όπου από τα βότανα του Βίκου έφτιαχναν τα φάρμακα τους και ήσαν ονομαστοί σε όλη την Ελλάδα ως βικογιατροί. Ο Γεώργιος Τσιγαράς εφλέγετο η καρδιά του για να αποκτήσει η πατρίδα μας την ελευθερία και να απαλλαγεί από τον βάρβαρο τουρκικό ζυγό, σχεδόν πρόσφατο ήτο το μαρτύριο του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου που ξύπνησε τις συνειδήσεις των σκλαβωμένων ραγιάδων, έτσι ο ιατρός Γεώργιος Τσιγαράς ανέπτυξε κρυφά μεγάλη δράση συνεργαζόμενος με τα κομιτάτα, τον Μητροπολίτη και τους προύχοντες της πόλεως, προσέφερε μεγάλα χρηματικά ποσά δια την αγορά όπλων, ενδυμάτων τροφίμων «Ζαΐρέ Τουρκιστέ» και με κρυφούς εράνους ενίσχυαν τον αγώνα. Δίκτυο από Έλληνες πράκτορες Σιαραβνούς και από τα παραλίμνια χωριά, μετέφεραν την βοήθεια εις τους αγωνιστές.
Οι Σιαραβνοί ταμπάκοι είχαν όλοι τους βάρκες και συνεργαζόμενοι με τους Νησιώτες και πατριώτες από τα παραλίμνια χωριά την ημέρα μέσα στην λίμνη, στους καλαμιώνες έκρυπταν τα διάφορα εφόδια παραπλανώντας τους Τούρκους ότι είναι ψαράδες και βάζουν και τα δέρματα στο νερό δεν έδιδαν πολύ σημασία εξ' άλλου οι Τούρκοι είναι επιρρεπείς στην δωροδοκία και οι Έλληνες τους δωροδοκούσαν γενναίως. Οι συνεστιάσεις εις το αρχοντικό του Ιατρού Γεωργίου Τσιγαρά ήσαν ονομαστές, οι εκάστοτε Πασάδες και η τότε Γιαννιώτικη Κοινωνία Τούρκοι και Χριστιανοί παρεκάθεντο εις τα δείπνα καθώς επίσης και οι Πρόξενοι των ξένων χωρών.
Πλειστάκις ο οικοδεσπότης έφερνε μάγειρα και γκαρσόνια από το Παρίσι για να περιποιηθούν τους καλεσμένους.
Τα δείπνα είχαν σκοπό να μπορέσουν να αποσπάσουν πληροφορίες μυστικά από τους Τούρκους αξιωματικούς καθώς επίσης και από τους Πρόξενους, τις πληροφορίες τις διαβίβαζαν με ειδικούς πατριώτες πράκτορες εις την ηγεσία της Ελεύθερης Ελλάδος. Η ενίσχυση του Εθνικού Αγώνα καθώς επίσης και η κοινωνική φιλανθρωπία του Ιατρού Γεωργίου Τσιγάρα δεν του έδιδαν το περιθώριο να κρατά χρήματα γι' αυτό όταν πέθανε αιφνιδίως η οικογένεια του ευρέθη αιφνιδίως εις δεινή οικονομική θέση και το μόνο που άφησε στην σύζυγό του Ελένη την γηραιά μητέρα του και την οικογένεια του υιού του Δημητρίου Τσιγαρά ήτο το μεγάλο σπίτι με τον εκτεταμένο κήπο με το μικρό αμπέλι όπου κυνηγούσαν πουλιά, σημειωτέον η περιοχή τότε ήτο αραιοκατοικημένη και κάθε σπίτι είχε μεγάλους κήπους 2-3 στρεμμάτων. Στον μεγάλο κήπο του Γεωργίου Τσιγαρά λίγο μετά την απελευθέρωση της πόλεως μας είχε εγκατασταθεί και ο πρώτος κινηματογράφος βουβός και φυσικά ήτο θερινός.
Δυστυχώς το ζεύγος του Δημητρίου Τσιγάρα δεν ήτο σε θέση να διαχειριστή την περιουσία των και ανέθεσαν σε έναν Ζαγορίσιο ονομαζόμενο κ. Ντούλα ως επιτρόπου, την διαχείριση του αρχοντικού να ενοικιάζει τα διαμερίσματα σε δικηγόρους Ιατρούς και επιχειρηματίες εκεί είχε και το καφενείο του ο τέως Νομάρχης και Δήμαρχος προτού αναμειχθεί εις την πολιτική και εκδώσει την σατυρική εφημερίδα του, ο Γρηγόριος Σακκάς.
Ο επίτροπος διαχειριστής κ. Ντούλας εκμεταλλεύετο προς ίδιον όφελος τα έσοδα των ενοικίων και η χήρα Ελένη Γεωργίου Τσιγαρά αναγκάσθει να πάρει δάνειο από έναν γνωστό δικηγόρο της πόλεως μας και πήρε ένα μικρό ποσό λιρών χωρίς να μπορεί ο δανείσας να αποδείξει ζητούσε υπέρογκο ποσό λιρών και όταν η υπόθεση έφθασε στα Δικαστήρια και δη εις το Πρωτοδικείο Ιωαννίνων την υπόθεση κέρδισε το ζεύγος Τσιγαρά.. Το εφετείο προ του έτους 1942 είχε την έδρα του εις την Νήσον Κέρκυραν όπου δικαστικώς υπάγετο ολόκληρη η Ήπειρος. Εκεί κατέφυγε και ο δανείσας δικηγόρος το θύμα του Ελένη χήρα Γεωργίου Τσιγαρά. Δυστυχώς ο πανούργος δικηγόρος εξαγόρασε τους δύο δικηγόρους του θύματος και οι οποίοι είχαν τα δικηγορικά Γραφεία τους εις το Μέγαρο Τσιγάρα και οι οποίοι ετύγχαναν μεγάλων περιποιήσεων εκ μέρους της οικογένειας Τσιγαρά και κατά την δικάσιμων ενώπιον του Εφετείου Κέρκυρας δεν παρέστησαν αλλά παρέμειναν εις την Ηγουμενίτσα όπου εθεάθησαν εις ψαροταβέρνα να γευματίζουν διατρίβοντας τον καιρό τους εκεί λιποτάκτες γενόμενοι της αποστολής τους και από όπου ψευδώς έστειλαν τηλεγράφημα ότι η υπόθεση δια του Τσιγαρά εκερδίθει. Επίσης οι μάρτυρες της υπερασπίσεως της υπόθεσης Τσιγαρά επιλήσμονες του όρκου της αλήθειας συνεμάχησαν μετά του θύτου του οποίου ήσαν και φίλοι αλλά είχε διαδοθεί ότι οι δικαστές ήσαν φίλοι και συμμαθηταί του θύτου και επηρεάστηκαν από την φιλία του. Αλλά έστι δίκης οφθαλμός ος τα πάντα ορά.
Οι δύο συνήγοροι του Δημητρίου Τσιγαρά και ο εκ των μαρτύρων υπερασπίσεως Ιατρός πέθαναν ενδεείς και εκηδεύθησαν δημοσία δαπάνη ο έτερος των μαρτύρων Ιατρός καθ' ομολογίαν του υιού του αρίστου δικηγόρου, προτού να κλείσει τα μάτια του στην επιθανάτιο κλίνη του είπε στα παιδιά του τα οποία ήσαν όλοι υπέροχοι άνθρωποι ότι: «...έκανα παιδιά μου ένα μεγάλο λάθος στην ζωή μου ψευδόρκησα στην υπόθεσιι Τσιγαρά κατά την δικάσιμο εις το Εφετείο Κερκύρας, ο Πανάγαθος Κύριος να με συγχωρέσει...», ο άλλος μάρτυς τέως Διευθυντής Τραπέζης αφού έχασε όλη την μεγάλη περιουσία του, πέθανε στο ψυχιατρείο. Το αρχοντικό του Γεωργίου Τσιγάρα είχε θαυμάσια οικοσκευή, πλούσια σαλόνια, μεγάλους καθρέπτες, λάμπες μεγάλες πετρελαίου και πολυέλαιους, όλα ήσαν φερμένα από το Παρίσι και την Κωνσταντινούπολη, κάρυνες ντουλάπες με ξυλόγλυπτα. Επίσης είχαν πολλά τιμαλφή και ένα τηλεσκόπιο μήκους 2 περίπου μέτρων. Το τηλεσκόπιο το εδανείζοντο οι εκάστοτε Πασάδες κατά τις θρησκευτικές εορτές του Ραμαζανίου δια να παρακολουθούν τις κινήσεις της Σελήνης.
Δυστυχώς όλα τα πράγματα λόγω της οικονομικής ανάγκης της οικογένειας και των εξόδων των δικαστηρίων επωλούντο σε χαμηλές τιμές και οι επιτήδειοι τα αγόραζαν εκμεταλλευόμενοι την ανέχεια των. Αφού ο θύτης κέρδισε το δικαστήριο ήλθε το πλήρωμα του χρόνου δια δεύτερο έγκλημα εξεδίωξε το ζεύγος Τσιγαρά από την πατρική τους οικία αλλά η θεία Πρόνοια δια των υπέροχων αρίστων επιστημόνων και διακεκριμένων Ιατρών Γεωργίου Χρηστίδη και του σπουδαίου αδελφού του χειρουργού Στεφάνου Χρηστίδη οι οποίοι γνώριζαν άριστα την υπόθεση Τσιγαρά και οι οποίοι είχαν τα Ιατρεία τους εις το Μέγαρο συγκινηθέντες πήραν οι μεγάλοι αυτοί αλτρουιστές υπό την προστασία τους το ζεύγος Δημητρίου Τσιγαρά και τους εγκατέστησαν εις το πατρικό τους σπίτι επί της οδού Δωδώνης τους χορήγησαν δωρεάν φιλοξενία σε ένα ωραίο μεγάλο δωμάτιο μετά μιας κουζίνας.
Επίσης οι αδελφές Χρηστίδη Λίτσα Χατζή και Σοφία Τρίμη εξαίρετες και λαμπρές κυρίες συμπαραστάθηκαν προσφέροντας κάθε δυνατή βοήθεια. Δίπλα από την οικία των αδελφών Χρηστίδη διέμεινε ο διακεκριμένος λογοτέχνης συγγραφέας της πόλεως Ιωαννίνων ο επονομασθείς ως ο νεώτερος Καμπούρογλου παλαιός Γιαννιώτης Δημήτριος Σαλαμάγκας γνωρίζων άριστα την τραγική θέση της οικογένειας Τσιγαρά και ο οποίος διατηρούσε οικογενειακές σχέσεις μου εξομολογήθει προσωπικά ότι έστειλε επιστολή εις τον θύτη τον νέον ιδιοκτήτη του Μεγάρου Τσιγαρά και τον παρακαλούσε να παραμείνει σε ένα δωμάτιο το ζεύγος Τσιγαρά να τους δοθεί επίσης και μια μικρή κουζίνα και να τους χορηγήσει και ένα μηνιαίο μικρό χρηματικό ποσό προς συντήρηση τους, ώστε να νομίζουν ότι βρίσκονται στο σπίτι τους, δυστυχώς ουδεμία απάντηση παρά του θύτου έλαβε ο υπέροχος αυτός άνθρωπος ο Δημήτριος Σαλαμάγκας. Η οικογένεια μου είχε στενούς οικογενειακούς δεσμούς με την οικογένεια Δημητρίου Τσιγαρά, είμεθα οι μόνοι συγγενείς των και η οικογένεια μου έκανε το κατά δύναμιν βοηθώντας ηθικά και οικονομικά τα θύματα της απληστίας του κακού αυτού ανθρώπου.
Επίσης έγκριτος παλαιός Γιαννιώτης είδε τον Δημήτριο Τσιγαρά πίσω από ένα δένδρο την ώρα της εκφοράς του θύτου όταν πέθανε να δακρύζει και να ψιθυρίζει λέγοντας «...ο θεός να σε συγχωρέσει που με κατέστρεψες». Ένα άλλο γεγονός ήτο συνδεδεμένο με το αρχοντικό Τσιγαρά, εκεί στα υπόγεια εκρατείτο ως όμηρος ο υιός του μεγάλου πλούσιου Εβραίου Γιαννιώτη ο μικρός Μαραμένος είχε απαχθεί από τους αιμοσταγείς Ρετζαίους την Ιστορία αυτή έμαθα από τον ίδιο τον απεχθέντα προ πολλών ετών μου την περιέγραψε λεπτομερώς στο εν Αθήναις μεγάλα κατάστημά του ήτο έμπορος υφασμάτων επί της πλατείας Καρύτσης απέναντι της Ιστορικής Πανεπιστημιακής βυζαντινής εκκλησίας. Πήγα ως πελάτης μετά της αδελφής μου στο μεγάλο κατάστημα και όταν ακούει την Γιαννιώτικη προφορά μας, μας είπε ποιος είναι, μας φιλοξένησε στο γραφείο του και μας κέρασε. Μας είπε πως στο υπόγειο Τσιγαρά όπου ήτο φυλακισμένος κάθε πρωί και απόγευμα άκουγε ευκρινώς την μουσική της Στρατιωτικής Μπάντας που εγίνετο εις το Στρατηγείο η αναρρίχηση της Σημαίας. Το σπίτι το πατρικό της μεγάλης εβραϊκής οικογένειας Μαραμένου ήτο αρχές της σημερινής οδού Αβέρωφ απέναντι της Εθνικής Τραπέζης όπου διαμένει ο οδοντίατρος Λεύκοβιτς.
Η Δημοτική αρχή της πόλεως μας με την υπ' αριθμ. 222 απόφαση της 18ης Ιουλίου 1960 εκτιμώντας την μεγάλη προσφορά, τις θυσίες του Ιατρού Γεωργίου Τσιγαρά ονόμασε μίαν οδό της πόλεως μας εις μνήμη Γεωργίου Τσιγαρά και ο οποίος εκτός των άλλων ήτο λόγιος συγγραφέας ιστορικός. Τα γεγονότα που περιέγραψα είναι αυθεντικά από προσωπικές διηγήσεις των αειμνήστων γονέων μου Κωνσταντίνου και Ελένης Τρεμπέλη, των θείων μου Δημητρίου και Παρασκευής Τσιγαρά καθώς επίσης σπουδαίες πληροφορίες έλαβα από τους μακαριστούς τον εκλεκτό λόγιο Σωτήριο Ζούμπο και Δημήτριο Σαλαμάγκα συγγραφέα και παλαιούς Γιαννιώτες που η άδικος αυτή Ιστορία είχε συγκλονίσει τα παλαιά προ πολεμικά Γιάννενα. Σαν επίλογο νομίζω ότι αρμόζει το κάτωθι: Μηδενί συμφοράν ονειδίσεις κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον.

Γιάννης Κ. Τρεμπέλης