Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Το καπέλο και το… μαθητικό αντάρτικο
 

του Γιώργου Απηλιώτη
από την εφημερίδα «Ηπειρωτικός Αγών», της Τρίτης, 19 Μαΐου 2009



Αφορμή για το σημερινό μας θέμα αποτέλεσε το εξώφυλλο του τριμηνιαίου περιοδικού Ζωσιμάδες που εκδίδει ο Σύλλογος Αποφοίτων της Ζωσιμαίας Σχολής.
Στη φωτογραφία του κ. Λάζαρου Σακελλαρίου απεικονίζεται το καπέλο που φορούσαν κάποτε οι μαθητές της Ζωσιμαίας. (όλοι οι μαθητές της ελληνικής επαρχίας φορούσαν αντίστοιχα).
Οι παλιότεροι γνωρίζουν καλά, κι ελπίζουμε να το γνωρίζουν και οι νεώτεροι ότι στη μετεμφυλιακή Ελλάδα και μέχρι το 1963, οι μαθητές ήταν υποχρεωμένοι να φορούν μπλε καπέλο, τύπου χωροφύλακα. Κάθε μέρα, και Σάββατα και Κυριακές, όλες τις ώρες, ήταν υποχρεωμένοι μόλις έβγαιναν από το σπίτι να φορούν καπέλο. Ακόμη κι αν πήγαιναν για ψώνια στο μπακάλι της γειτονιάς!
Η πόλη ήταν μικρή, κι η πιθανότητα να πέσεις χωρίς καπέλο πάνω σε κάποιον καθηγητή, πολύ μεγάλη. Οι επιπτώσεις: διήμερη αποβολή με τον μετριοπαθέστερο γυμνασιάρχη και μέχρι οκταήμερη, για κάποιους που άφησαν εποχή με την αυστηρότητά τους.
Οι δυνατότητες αντίδρασης σ' αυτή την καταπίεση και την αστυνόμευση των νέων, ήταν ελάχιστες. Αν προέβαιναν [με τα σημερινά δεδομένα] σε κατάληψη του σχολείου, η συνέχεια θα ήταν, να τους μπουζουριάσει άμεσα η αστυνομία, όσοι από τους μαθητές θα χαρακτηρίζονταν ως "ηγέτες" θα πήγαιναν σε κάποιο αναμορφωτήριο, άλλοι θα αποβάλλονταν από όλα τα σχολεία της πόλης (και κάποιοι λόγω οικονομικής αδυναμίας θα σταματούσαν το σχολείο) και οι περισσότεροι θα προικίζονταν με "κοσμία διαγωγή". Επειδή δε σε κάθε τι έπρεπε να αναζητηθεί "κομμουνιστικός δάκτυλος", οι γονείς ορισμένων λόγω πολιτικής ιδεολογίας μπορεί να στέλνονταν για διακοπές σε κάποιο Μακρονήσι.

Αντάρτικο
Όμως, οι μαθητές, σ' αυτό το καταπιεστικό περιβάλλον, δεν έμειναν χωρίς αντίδραση. Κι αυτό το διαπιστώνει κανείς αν προσέξει καλά την φωτογραφία του κ. Λ. Σακελλαρίου. Το καπέλο τους, δεν έπρεπε να μοιάζει με εκείνο των χωροφυλάκων (του οποίου ήταν αντίγραφο σε σχετική μικρογραφία). Από την πρώτη στιγμή της αγοράς έπρεπε το καπέλο να "τσακίσει" στα άκρα. Να διπλώσει η τσόχα προς τα κάτω. Να μην έχει σχέση μ' εκείνο του χωροφύλακα ή του στρατιωτικού. Πολλές μέθοδοι εφευρέθηκαν γι' αυτό: άλλοι έβαζαν σύρμα στο εσωτερικό για να λυγίζει, άλλοι το γράπωναν με καρφίτσες, άλλοι με θηλιές από κλωστή, άλλοι το άφησαν μια βραδιά στο μούσκιο (στο νερό ή τη βροχή) ώστε να χαλάσει η τσόχα, να ξεβαφτεί κάπως, και να λυγίζει στα πλάγια. Να αποτελεί τελικά μια παρωδία καπέλου χωροφύλακα. Αυτή την εικόνα μαρτυράει ανάγλυφη το εξώφυλλο των Ζωσιμαδών. Κι επειδή κάθε είδους "μαθητικό αντάρτικο" είχε τις επιπτώσεις του, πολλοί "πλήρωσαν" το τσακισμένο καπέλο με λίγες ή πολλές ημέρες αποβολών.