Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Στρογγυλό Τραπέζι στην Ημερίδα για τα Πρότυπα Σχολεία "Ο ρόλος των Προτύπων Σχολείων στη σύγχρονη ε
 

Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης

Tο Πρότυπο Σχολείο του μέλλοντος


Συντονιστής:
Θάνος Βερέμης
Συμμετέχοντες: Κυριακή Βλησίδου, Νίκος Κωνσταντόπουλος, Ζωή Μπέλλα,  Χρήστος Ντούμας, Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος, Θεόδωρος Πάγκαλος



Εισήγηση για τη συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης

Θάνος Βερέμης, Καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας


Θεωρώ μεγάλη μου τιμή να συντονίζω μία συζήτηση με αυτούς τους εκλεκτούς συνέδρους. Ακούστηκαν πάρα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα σήμερα και δεν είναι σκόπιμο να τα επαναλάβουμε σε μια δεύτερη συζήτηση. Προτείνω λοιπόν, εάν μου επιτρέπουν και οι εκλεκτοί σύνεδροι, να συζητήσουμε δυο, τρία θέματα.
Από τα ενδιαφέροντα πράγματα που ελέχθησαν συγκρατώ το θάρρος, την απώλεια, την απουσία θάρρους που είπε ο κ. Πάγκαλος. Το θάρρος λοιπόν είναι ένα από τα τρία θέματα που θα πρέπει να συζητήσουμε.
Πολλοί είπαν, και πολύ σωστά, ότι οι προθέσεις των μεταρρυθμιστών που έκαναν, τότε, τα σφάλματα της ισοπέδωσης ή που χάλασαν τα πρότυπα σχολεία ήταν έντιμες. Και αυτό μου θυμίζει τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ που στο επιτάφιο του Ιουλίου Καίσαρα, ο Μάρκος Αντώνιος λέει ότι ο Βρούτος ήταν έντιμος άνθρωπος. Ο Βρούτος, που σκότωσε τον Ιούλιο Καίσαρα ήταν έντιμος άνθρωπος! Πολλοί έντιμοι άνθρωποι σκότωσαν και την παιδεία μας, και δεν το λέω ειρωνικά, ήταν έντιμοι, οι προθέσεις τους ήταν σωστές.
Κι αυτό με φέρνει σε ένα άλλο μεγάλο θέμα που αξίζει να συζητήσουμε σήμερα, τη δημοκρατία μας. Τι σημαίνει δημοκρατία! νομίζω ότι από κει ξεκινάει το πρόβλημα και η παρανόηση. Υπάρχουν ολόκληρα έθνη που βασίζονται σε μία δημοκρατία του μέσου όρου, όπως η Αμερική. Από ποιους δημιουργήθηκε αυτή η δημοκρατία; από τους πατέρες του Αμερικανικού Συντάγματος που ήταν όλοι πρότυπα αριστοκρατικής προέλευσης και ως προς την καταγωγή και ως επιλέκτων της κοινωνίας. Όμως αυτοί, όπως ο εκλεκτός διανοούμενος Θωμάς Τζέφερσον, πίστευαν ότι υπηρετούσαν τη δημοκρατία καλύτερα θεωρώντας ότι ο μέσος άνθρωπος ήταν το πρότυπο της δημοκρατίας. Το πρότυπο λοιπόν, ο μέσος άνθρωπος, ο Άντριου Τζάκσον, έγινε Πρόεδρος. Και ακολούθησαν είκοσι Πρόεδροι της Αμερικής που ήταν όλοι μέσοι άνθρωποι, με λίγες εξαιρέσεις - γιατί η φύση εκδικείται, όπως είπε κάποιος προλαλήσας - και εμφανίζει κι έναν άριστο στην εξουσία, τον Αβραάμ Λίνκολν. Αυτό όμως υπήρξε επιδίωξη της Αμερικής. Ξέρετε πως λέγεται αυτό; Λαϊκισμός! Αυτόν τον λαϊκισμό, που ξεκινάει ως έντιμη προσπάθεια των ανθρώπων να ερμηνεύσουν τη δημοκρατία. Τι λογής ανθρώπους θέλουμε: Και λένε πολλοί θέλουμε τον μέσο όρο.
Όταν πήγα στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων για να μου ανανεώσουν την θητεία μου τους είπα: σας παρακαλώ σκεφθείτε την επιστροφή των προτύπων σχολείων στην Ελλάδα, ήταν ένα λάθος που είναι καλό να αναγνωρίσουμε ότι έγινε. Τότε πετάχτηκαν δύο από τα δύο ακραία κόμματα του φάσματος της Βουλής - και δεν εννοώ Κ.Κ.Ε. από την αριστερή πλευρά - και μου είπαν: Α! είστε και αριστοκράτης! Και τους λέω παρανοείται τον όρο. Αριστοκράτης υπό την έννοια των κοινωνικών προνομίων δεν είμαι. Πιστεύω όμως στην αριστεία, γιατί - όπως είπαν και οι προλαλήσαντες - η αριστεία υπηρετεί την κοινωνία.
Θα ήθελα λοιπόν να προβληματιστούμε πρώτον στο ποια είναι η σωστή δημοκρατία και δεν εννοώ την Πλατωνική των φιλοσόφων βασιλέων, η οποία πράγματι μπορεί να είναι μια αριστοκρατική αντίληψη της δημοκρατίας. Ας δούμε εμείς ποιά δημοκρατία, δίκαια και έντιμη, μπορεί να αποδώσει στο κοινωνικό σύνολο, γιατί αν δεν λύσουμε αυτό το πρόβλημα θα πέφτουμε μονίμως στο πρόβλημα του λαϊκισμού, θα θεωρούμε δηλαδή ότι ο μέσος όρος δεν είναι μόνο ένα στατιστικό μέγεθος, αλλά είναι και πρότυπο επιθυμητό. Και έτσι θα καταστρέφουμε τα πρότυπα σχολεία και θα αφήνουμε στη μοίρα τους όλους τους αριστείς που, η φύση τους κατένειμε σε διάφορα κοινωνικά στρώματα, γιατί η φύση, όπως είπε προηγουμένως και ο κ. Ξανθόπουλος, είναι δίκαιη.
Το δεύτερο είναι η απουσία θάρρους. Κακά τα ψέματα, η έλλειψη θάρρους δεν είναι τυχαία. Επειδή έζησα λίγο τη λογική της αδράνειας στο σύστημα, πιστεύω ότι η αδράνεια εξυπηρετεί ορισμένα κεκτημένα συμφέροντα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο. Όταν καταργήθηκε η έδρα το 1982 - και καλώς καταργήθηκε - αντικαταστάθηκε από την κομματική δυναστεία στο Πανεπιστήμιο, την οποία δυστυχώς, όπως σωστά επισήμανε ο κ. Κωνσταντόπουλος, έχουμε ακόμα. Έτσι έχει εκτραπεί το Πανεπιστήμιο από το κυρίως έργο του, γιατί επαναλαμβάνεται η κομματική λειτουργία μέσα σ' ένα χώρο που δεν είναι η κοινωνία. Η κοινωνία έχει τάξεις, το Πανεπιστήμιο μπορεί έχει τάξεις και δεν λειτουργεί ταξικά, έχει διδάσκοντες και διδασκόμενους. Σ' αυτό το σύστημα λοιπόν επιβάλλεται μια στρεβλή προβολή αυτής της κοινωνίας για να δικαιολογηθεί η ύπαρξη αυτών των κομμάτων, τα οποία είναι φτιαγμένα για μια φυσιολογική, μια κανονική κοινωνία και όχι για μια κοινωνία πανεπιστημιακή. Το ίδιο φαντάζονται ότι θα ισχύει, σε κάποιο βαθμό, και για τα σχολεία. Θάρρος λοιπόν σημαίνει το να μη λογαριάζει ένας Υπουργός το κόστος του να επιβάλλει ένα νομοθέτημα που, πιθανώς, θα του στερήσει αργότερα την εκλογή του, όπως συνέβη στις τελευταίες εκλογές με την κ. Γιαννάκου.
Το τρίτο θέμα που θα έπρεπε να συζητήσουμε είναι η επιστροφή στην αριστεία που τα πρότυπα θέλουν, μια επιστροφή χωρίς να έχουμε κακή συνείδηση ότι είμαστε, όπως με είπανε, αριστοκράτες ή ελιτίστες ή ότι άλλο κακό φέρει αυτός ο όρος στ' αυτιά των δημοκρατών της κοινωνίας, των εντίμων πολιτών της κοινωνίας μας που είναι οι δημοκράτες.

Μετά την γενική εισήγηση του Καθηγητού κ. Θάνου Βερέμη ακολούθησαν οι πολύ ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις όσων συμμετείχαν στο Στρογγυλό Τραπέζι, οι οποίες ήταν λεπτομερείς, αναλυτικές και πλήρως τεκμηριωμένες.
Παρακάμπτοντας, χάριν οικονομίας, τις τοποθετήσεις των κ.κ. Χρήστου Ντούμα, Θεμιστοκλή Ξανθόπουλου, Νίκου Κωνσταντόπουλου και Περικλή Πάγκαλου (οι απόψεις τους διατυπώνονται εν πολλοίς στα πρακτικά της 3ης Συνεδρίας), θα περιοριστούμε - αποσπασματικά - σε δυο τρεις εύστοχες αναφορές των παραπάνω και θα επικεντρωθούμε περισσότερο στις πολύ ενδιαφέρουσες αναφορές των ειδικών και εμπείρων εκπαιδευτικών που συμμετείχαν στη συζήτηση.

Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος


....... όσον αφορά την αριστεία δεν έχω τίποτε να προσθέσω σε όσα ειπώθηκαν προηγουμένως. Θέλω να πω μόνο ότι δεν μπορούμε, κυρίες και κύριοι, να μιλάμε για την αριστεία όταν μας αρέσει ... το "κληρονομικό δίκαιο". Είμαστε υποκριτές!

Θόδωρος Πάγκαλος


....... Η αντίφαση που μας απασχολεί είναι: έχει κανείς το δικαίωμα να είναι δημοκράτης και ταυτόχρονα να θέλει ένα σχολείο ελίτ; Εγώ λέω ναι. Διότι πρέπει από κάπου θα προκύψουν αυτοί που θα διαχειριστούν την εξουσία και το σωστό είναι αυτοί που θα διαχειριστούν την εξουσία να προκύπτουν χωρίς οικονομικές προϋποθέσεις. Διότι (σ' αυτόν τον τομέα) σήμερα δεν έχουμε ούτε δωρεάν παιδεία, ούτε δημοκρατία. Ολιγαρχία έχουμε στην Ελλάδα. Αναπαράγεται η ολιγαρχία και αναπαράγεται κατά πολύ επικίνδυνο τρόπο στο επίπεδο της γνώσης, της επιστήμης και της σκέψης. Εκεί δηλαδή ακριβώς που θα έπρεπε να υπάρχει το περιθώριο για τα στρώματα των εργαζομένων να βρούνε διέξοδο εάν υπάρχει θεία δωρεά. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο σήμερα. Διότι αν δεν ανανεώνεται η δημοκρατία, εάν δεν μπορέσει να τραβήξει δυνάμεις από το σύνολο της κοινωνίας, τότε δεν εμφανίζει τον ίδιο δυναμισμό και την ίδια δυνατότητα να αντιμετωπίσει τα καινούργια προβλήματα τα οποία φέρνουν η τεχνολογία, η παγκόσμια άμιλλα, οι αλλαγές στον κόσμο κ.λ.π. ..................

Νίκος Κωνσταντόπουλος


....... Το θέμα της δημοκρατίας πιστεύω θέλει πολύ μεγάλη προσοχή σήμερα. Δυστυχώς έχομε φτάσει σε ένα σημείο όπου οι δημοκρατικές κυβερνητικές εξουσίες ολοένα και περισσότερο υποχωρούν απέναντι σε μηχανισμούς νέων εξουσιών. Έχουμε νέες εξουσίες οι οποίες παρεμβάλλονται μεταξύ λαϊκής κυριαρχίας και δημοκρατίας. Οι μηχανισμοί των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης ως νέα εξουσία. Οι μηχανισμοί των τεχνοκρατικών κλειστών ομάδων της κυβερνοοικονομίας. Για να μην μιλώ αφηρημένα, στην Ελλάδα εισάγεται το 70% της νομοθεσίας μας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 70% εισάγεται υποχρεωτικά ως ντιρεκτίβα, ως οδηγία. Δεν υπόκειται σε πολιτικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο και είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της, Η ντιρεκτίβα και η οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει υποστεί πολιτικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει αντίστοιχους πολιτικούς θεσμούς. Χωρίς λοιπόν κοινοβουλευτική και δημοκρατική νομιμοποίηση αποφασίζεται κάτι, που διαχέεται στα 27 μέλη ως υποχρεωτική έκφραση δημοκρατικής νομοθεσίας. ................

Θάνος Βερέμης

....... Καθώς ακούω τους ομιλητές μου γεννώνται κάποια ερωτήματα. Υπάρχει αναμφίβολα ένα έλλειμμα αρετής στην κοινωνία μας. Σήμερα την αρετή δεν την αναφέρει κανείς γιατί είναι μια ξεχασμένη έννοια, αλλά γι αυτή συζητούσαν όλοι οι αρχαίοι. Ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης μόνο για την αρετή μιλούσαν. Γεννιέται λοιπόν το ερώτημα: αυτή η αρετή είναι κάτι έμφυτο ή διδάσκεται; και σε ποιο βαθμό είναι έμφυτο ή διδάσκεται; Δεν ξέρω να σας απαντήσω, αλλά είναι κάτι που πρέπει να μας απασχολήσει............

Κυριακή Βλησίδου, Φιλόλογος Ph.D


Δεν θα σας απασχολήσω πολύ διότι οι πολιτικοί κ. Πάγκαλος και κ. Κωνσταντόπουλος ανέλυσαν τόσο καλά τα της δημοκρατίας, του θάρρους και της αριστείας εκείνο μόνο που θέλω να πω ότι λείπει το πολιτικό θάρρος γιατί δυστυχώς έχουμε όλοι μια ιδιοτέλεια με ποικίλες μορφές . Δεν θέλουμε να συγκρουσθούμε, θέλουμε να κρατάμε τις ισορροπίες κ.λ.π..
Θέλω να πω κάτι από την πείρα που είχα επί 25 χρόνια στο Βαρβάκειο με όλα τα συστήματα; και με τις εξετάσεις, και με την κατάργηση των εξετάσεων και την εισαγωγή των μαθητών με κλήρο και με την κατάργηση των προτύπων και την αντικατάστασή τους με τα πειραματικά σχολεία. Ποια νομίζουμε ότι πρέπει να είναι η φιλοσοφία των προτύπων σχολείων (ή όπως αλλιώς θα τα ονομάσουμε) που θέλουμε να δημιουργήσουμε τώρα; Θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα σχολείο που σ' αυτό θα φοιτούν οι άριστοι και το οποίο θα επιβραβεύει κατ΄ έτος τις μεγάλες επιδόσεις; Φυσικά δεν θέλουμε μόνο αυτό!
Εκείνο που θέλουμε είναι να δώσουμε στο κάθε προικισμένο παιδί τη δυνατότητα να αναπτύξει το δυναμικό που κρύβει μέσα του και συγκεκριμένα στα παιδιά των κατωτέρων, οικονομικά, στρωμάτων που έχουν το δυναμικό, που έχουν το πρόσφορο έδαφος και, εάν τους δοθούν τα κατάλληλα ερεθίσματα και η αντίστοιχη κοινωνική υποστήριξη για να διακριθούν, θα γίνουν πρωτοπόροι και θα μεγαλουργήσουν σε διάφορους τομείς. Τα παιδιά των οικονομικά ευρώστων στρωμάτων, που έχουν ανάλογο πνευματικό δυναμικό, λίγο πολύ κατευθύνονται σε καλά ιδιωτικά σχολεία που τους παρέχουν τέτοιες ευκαιρίες και δυνατότητες.
Όπως έχουν αποδείξει όλες οι σχετικές έρευνες, το γενικό ακαδημαϊκό επίπεδο των μαθητών μιας τάξης επηρεάζει την απόδοση κάθε μαθητή. Έτσι λοιπόν ο μαθητής που παίρνει 16 όταν ο μέσος όρος της τάξης είναι 12, θα πάρει 18 σε μια τάξη που ο μέσος όρος της είναι 14 ή 15. Επομένως στόχος μας δεν είναι να φτιάξουμε την πρότυπη τάξη των αρίστων μαθητών, αλλά να δώσουμε τη δυνατότητα, να ανοίξουμε τους δρόμους στα παιδιά που είναι χαρισματικά, ταλαντούχα να αναπτύξουν - όσο το δυνατό περισσότερο - την εξελικτική τους πορεία.
Τα πρότυπα σχολεία που λειτουργούσαν ως το 1985 είχαν κάνει μεγάλα βήματα σ΄ αυτή τη κατεύθυνση, όμως δεν είχαν καταφέρει να απαλλαγούν .από ορισμένα μειονεκτήματα, όπως οι εισαγωγικές εξετάσεις την ευθύνη των οποίων είχαν οι διευθύνσεις και οι καθηγητές αυτών των σχολείων. Η επιβράβευση της γνώσης που αποκτάται με τη μελέτη δεν είναι το μείζον, αλλά η διάγνωση των δυνατοτήτων για μάθηση που έχει το κάθε άτομο. Γι αυτό θα είναι καλό η όποια διαδικασία εισαγωγής να γίνεται από ειδικούς ψυχοπαιδαγωγούς, ψυχολόγους οι οποίοι θα διαγιγνώσκουν τα χαρισματικά παιδιά με ειδικά τεστ ευφυίας και νοητικής ικανότητας.
Συμπερασματικά ο ρόλος των προτύπων σχολείων είναι να καλλιεργήσουν και να αξιοποιήσουν την πνευματική ελίτ όλων των κοινωνικών τάξεων, για να δώσουν στην κοινωνία ανθρώπους ικανούς να κρατήσουν το τιμόνι γερά, καλά, σταθερά, σε οποιοδήποτε τομέα και δραστηριότητα (κοινωνική, πολιτική εθνική), ώστε να οδηγήσουν το άτομο, την κοινωνία, την πατρίδα μας ολόκληρη σε μια ανοδική πορεία, ικανή να ανταποκριθεί στις σημερινές απαιτήσεις και συνθήκες. μέσα στα πλαίσια της ενωμένης Ευρώπης.
Και δεν είναι κατάργηση της δημοκρατίας αυτό, η αξιοκρατία δεν έρχεται σε αντίθεση με τη δημοκρατία

Ζωή Μπέλλα, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Ph.D,π. Διευθύντρια Πειραματικού Σχολείου Πανεπιστημίου Αθηνών


Στη σημερινή Ημερίδα ακούστηκαν τα πάντα από τους πολύ έμπειρους ομιλητές πολιτικούς, καθηγητές, αποφοίτους για την ιστορία των προτύπων σχολείων, για το τι έγινε μεταπολιτευτικά, για το πως οδηγηθήκαμε σ΄ έναν δημαγωγικό - όπως τον χαρακτήρισε ο κ. Κωνσταντόπουλος - λαϊκισμό, εγώ τον ονομάζω λαϊκίστικο εξισωτισμό, για το πως οι ποικίλες μεταρρυθμίσεις δεν κατάφεραν να λύσουν το εκπαιδευτικό πρόβλημα αντίθετα αυτό γιγαντώθηκε με τα χρόνια που ακολούθησαν και συνεχίζει διαρκώς να βγάζει καινούργια κεφάλια, και για το ότι δεν θα επέλθει καμμία βελτίωση στην εκπαίδευση εφ' όσον συνεχίζουμε να ενεργούμε αποσπασματικά. Ακούστηκαν όλα και αναδείχθηκαν όλα τα προβλήματα!
Από το 1998 έως το 2003, που υπηρέτησα το Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών ως Καθηγήτρια και ως Διευθύντρια, από τα πολλά ερωτήματα που δέχθηκα σας μεταφέρω τα τρία συχνότερα. Το πρώτο ήταν: είναι αδιάβλητη η κλήρωση; Το δεύτερο: οι καθηγητές επιλέγονται με αξιολογικά κριτήρια; Το τρίτο: ενώ μένω στο Χαλάνδρι, στο Αιγάλεω, στη Γλυφάδα, αξίζει να στείλω το παιδί μου στο Πειραματικό στο κέντρο της Αθήνας, μέσα στο νέφος και συχνά στα δακρυγόνα; Από τα τρία αυτά ερωτήματα μπορούσα να απαντήσω κατηγορηματικά "ναι" μόνο στο πρώτο. Για τα άλλα ερωτήματα δεν είχα απάντηση ή βρισκόμουνα σε αμηχανία. Τα ίδια ερωτήματα φτάνουν στ' αυτιά μου ακόμη μέχρι σήμερα και απαντώ πάντα έτσι: εάν κληρωθεί το παιδί σας έχει καλώς, εάν δεν κληρωθεί μη στενοχωρηθείτε.
Πάντως τα ερωτήματα αυτά δείχνουν την απαξίωση που υπέστησαν τα πειραματικά σχολεία στην κοινή γνώμη, αυτή τη δυσπιστία που συνοδεύει αυτή την απαξίωση όλο αυτό το χρόνο. Το πως θα απαλλαγούμε; χρειάζεται αυτό που είπε ο κ. Βερέμης να επανέλθουμε σε μια πραγματική δημοκρατική εκπαίδευση και να επιδείξουμε πραγματικά θάρρος. Και πολιτικό θάρρος είναι να επαναπροσδιορίσουμε τους όρους που το ίδιο το εκπαιδευτικό κίνημα παρεξήγησε, αλλοίωσε διαστρέβλωσε. Δηλαδή τι σημαίνει δωρεάν παιδεία, τι σημαίνει πρότυπο σχολείο, τι σημαίνει χαρισματικό παιδί, τι σημαίνει μέσο παιδί κ.ο.κ. Αυτούς τους όρους χρειάζεται θάρρος να τους χρησιμοποιήσεις σήμερα και μάλιστα σε ιδιαίτερα περιβάλλοντα, γιατί κινδυνεύεις να αποκτήσεις μία ταυτότητα που δεν την έχεις.
.....................................................
Η άποψή μου είναι ότι δεν αρκούν οι εξετάσεις από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο. Το παιδί στο Δημοτικό δεν έχει αναπτύξει ακόμη ούτε τις δυνατότητες του, ούτε το οικογενειακό περιβάλλον τις έχει διαβλέψει. Νομίζω ότι μία πρώτη επιλογή πρέπει να γίνεται με εξετάσεις, γραπτές και προφορικές, από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και μία δεύτερη επιλογή, πάλι με εξετάσεις, από το Γυμνάσιο στο Λύκειο, για να επιλέγονται αυτοί που μπορούν να συνεχίσουν. Τα πρότυπα αυτά πρέπει να είναι πραγματικά δημοκρατικά σχολεία, με την έννοια να εξυπηρετούν τις κλίσεις όλων των ταλαντούχων και χαρισματικών παιδιών, διότι χαρισματικός δεν είναι μόνο αυτός που γράφει 20 στα Μαθηματικά ή 20 στα Αρχαία, είναι και αυτός που ξέρει να παίζει καλό βιολί. Θα μου πείτε βέβαια δεν υπάρχουν τα μουσικά σχολεία; Νομίζω ότι όλοι θα συμφωνήσετε ότι αυτά τα ειδικά σχολεία είναι απαξιωμένοι θεσμοί από την γέννησή τους. Οι πολιτικοί που είναι ανάμεσά μας το γνωρίζουν ή μάλλον θα έπρεπε να το γνωρίζουν καλύτερα ή θα έπρεπε να είχαν κάνει κάτι γι αυτά τα σχολεία που αυτοί τα ίδρυσαν. Και το λέω με απόλυτη εμπειρία ως διδάσκουσα, ως Διευθύντρια και ως μητέρα. Ποιος γίνεται μουσικός μέσα από τα μουσικά σχολεία; κανείς. Ποιος γίνεται αθλητής μέσα από τα αθλητικά σχολεία; κανείς.
Γι αυτό καταλήγω σε μια συγκεκριμένη πρόταση. Ημερίδες γίνονται πολλές. Έχω τα πρακτικά δημοσιευμένα αντίστοιχης ημερίδας που οργάνωσα το 2000. Υπάρχει εισήγηση για όλα τα θέματα που συζητήσαμε σήμερα και για τα χαρισματικά παιδιά. Ποιος έδωσε σημασία; Υπάρχουν ίσως σε κάποια ράφια κάποιας βιβλιοθήκης!
Προτείνω να καταλήξει η σημερινή Ημερίδα με ένα ψήφισμα, ένα σύντομο και μεστό κείμενο με τις προτάσεις μας, το οποίο να υποβληθεί σε όλα τα κόμματα τα οποία να το φέρουν στη Βουλή, για να αναλάβουν οι πολιτικοί το κόστος της πρότασης και της γνώμης τους.

Υ.Γ. 1 Τονίζουμε ότι η επιλογή των αποσπασμάτων έγινε από εμάς με πολύ μεγάλη προσοχή, καθ' όσον ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος να παρερμηνευθούν τα όσα εξέθεσε αναλυτικά ο κάθε ομιλητής. Κατά συνέπεια η ευθύνη είναι αποκλειστικά δική μας και η χρήση από τρίτους των όσων καταγράφονται παρακάτω θα πρέπει να γίνει μόνο με την έγκρισή μας και με παραχώρηση, στον κάθε ενδιαφερόμενο, του μαγνητοφωνημένου πλήρους κειμένου των ομιλιών.
Υ.Γ. 2 Η καταγραφή των απόψεων των συμμετεχόντων στο Στρογγυλό Τραπέζι έγινε με απομαγνητοφώνηση του ρέοντος προφορικού λόγου.