Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΚΑΙ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΖΩΣΙΜΑ
 

του Αθανασίου Δάλλα, Μεταλλειολόγου Μηχανικού, Αποφοίτου της Ζωσιμαίας Σχολής



Πριν από τρία, περίπου, χρόνια ξεκινήσαμε με πολύ ενθουσιασμό το δημόσιο διάλογο για την επανίδρυση των προτύπων σχολείων, ελπίζοντας και φιλοδοξώντας να λειτουργήσει και πάλι η Γεραρά Ζωσιμαία Σχολή σαν σχολείο συνδεδεμένο άρρηκτα με την εκπαιδευτική παράδοση της πόλης μας και με τη βούληση των Εθνικών μας Ευεργετών, όπως αυτή διατυπώνεται στη Διαθήκη του Νικολάου Ζωσιμά. Η προσπάθεια που ξεκίνησε δεν ήταν καθόλου εύκολη και τα εμπόδια που συναντήσαμε ήταν πολλά! Τον τελευταίο καιρό μάλιστα εντείνονται οι αντιδράσεις όσων ισχυρίζονται ότι τα έσοδα και οι πόροι που προέρχονται από τις μετοχές που ο Νικόλαος Ζωσιμάς διέθεσε υπέρ του "Γενικού Ελληνικού Σχολείου" δεν θα πρέπει να διατίθενται υπέρ της Ζωσιμαίας Σχολής. Εδώ θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι εκκρεμεί η απάντηση ή η πρόσκληση για διάλογο επί της πρότασης διαχείρισης της περιουσίας της Ζωσιμαίας Σχολής, που υποβλήθηκε προς την Εφοροεπιτροπεία των Αγαθοεργών Καταστημάτων και την οποία θεωρούμε ως την μόνη αρμόδια για να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει. Θα ήταν αντιδεοντολογικό και ανορθόδοξο να ανοίξουμε έναν κύκλο αντιπαραθέσεων με τρίτους οι οποίοι, χωρίς να είναι αρμόδιοι ή εξουσιοδοτημένοι γι' αυτό, προεξοφλούν την αρνητική στάση των διαχειριστών του Κληροδοτήματος.
Η κάθε άποψη που είναι αντίθετη με τη δική μας είναι πάντοτε σεβαστή. Όταν όμως η τεκμηρίωση των όποιων απόψεων στηρίζεται σε στοιχεία που δεν είναι ακριβή ή σε διαστρέβλωση των γεγονότων και όταν γίνεται με συνεχή επίκληση του "δημόσιου συμφέροντος" ή του "πατριωτισμού και ηθικού μεγαλείου των Ζωσιμάδων", οδηγούν συνειρμικά στην καλλιέργεια αμφιβολιών ως προς την ειλικρίνεια και την αγαθότητα των προθέσεων.
Εν προκειμένω θεωρούμε ότι είναι χρήσιμο και αναγκαίο να παραθέσουμε ορισμένα στοιχεία που πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουν στην διαμόρφωση μιας καθαρότερης εικόνας επί του θέματος.
1. Ουδέποτε ετέθη, εκ μέρους μας, κανένα θέμα αμφισβήτησης της νομιμότητας διαχείρισης της Διαθήκης Νικολάου Ζωσιμά από τα Αγαθοεργά Καταστήματα Ιωαννίνων. Το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται αποκλειστικά και μόνο στο εάν θα διατίθενται υπέρ της Ζωσιμαίας Σχολής ή όχι τα χρήματα του Κληροδοτήματος που προορίζονται γι' αυτό το σκοπό, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο φορέας διαχείρισης.
2. Για να αποτραπεί ο κίνδυνος παρερμηνείας της προτάσεως που δημοσιεύτηκε στο 21ο Τεύχος του Περιοδικού μας, την αναδιατυπώνουμε με απλά λόγια και διευκρινίζουμε ότι αφορούσε και απέβλεπε στα εξής:
α) να αναδείξη το γεγονός ότι ήταν, είναι και θα είναι στο μέλλον δυνατή, η λειτουργία της Ζωσιμαίας Σχολής σαν σχολείο παροχής δωρεάν παιδείας υψηλού επιπέδου, ανεξάρτητα από τη βούληση των Κυβερνήσεων, υπό τη μορφή Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και ότι τα μόνα προαπαιτούμενα για την επιτυχή έκβαση ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι η εκδήλωση ισχυρής βούλησης, η αφοσίωση στο σκοπό, η ανάλωση μεγάλης προσπάθειας και ο απεγκλωβισμός από συντηρητικές ή αναχρονιστικές απόψεις.
β) να διατυπωθεί η, αυτονόητη κατά τα άλλα, άποψη ότι η υπό ανασύσταση, όπως ελπίζουμε, Γεραρά Ζωσιμαία Σχολή δεν μπορεί να λειτουργεί "ξεκομμένη" από το Κληροδότημα του Νικολάου Ζωσιμά. Η Ζωσιμαία Σχολή δεν θα προέλθει από παρθενογέννηση. Θα είναι η συνέχεια του σχολείου που ίδρυσαν οι Ζωσιμάδες και θα πρέπει να θεωρείται αδιανόητη η αποκοπή του ομφάλιου λώρου που συνδέει την Σχολή με τους γεννήτορες, την ιστορία και την εκπαιδευτική παράδοση της πόλης μας. Δηλαδή θα πρέπει να ισχύσει και εδώ αυτό που ισχύει για τη Βαρβάκειο Σχολή όπου το σύνολο των εσόδων του Κληροδοτήματος Ι. Βαρβάκη διατίθενται για το σχολείο παρ' όλο ότι και αυτό είναι εντεταγμένο στη δημόσια εκπαίδευση.
γ) ένα καλό σχολείο μπορεί να γίνει ακόμη καλύτερο όταν διαθέτει και τους ανάλογους οικονομικούς πόρους. Προτείνεται λοιπόν στα Αγαθοεργά Καταστήματα να βοηθήσουν, υπό την ιδιότητά τους ως διαχειριστών της περιουσίας της Ζωσιμαίας Σχολής, στη άντληση πρόσθετων ποσών ή υπηρεσιών υπέρ της ενδυνάμωσης του εκπαιδευτικού έργου. Με πολύ απλά λόγια: να ζητηθεί από το Δημόσιο όπως, ο ετήσιος Προϋπολογισμός του σχολείου σε υπηρεσίες, κτιριακές εγκαταστάσεις και υποδομές, εξοπλισμό κ.λ.π., είναι αυξημένος, έναντι του Προϋπολογισμού των Προτύπων Σχολείων που θα ιδρυθούν σε άλλες πόλεις, κατά 2.000.000 ? περίπου, δηλαδή κατά το ποσό που είναι ίσο με τα τεκμαρτά ενοίκια των Σχολείων που ανηγέρθησαν με χρήματα που προορίζονταν για τη Ζωσιμαία Σχολή και παρέχονται δωρεάν στο Δημόσιο, μείον τα έξοδα συντήρησης τους και τον αναλογούντα Φόρο Ακίνητης Περιουσίας. Δηλαδή καθαροί λογαριασμοί, σου δίνω και μου δίνεις!
3. Όσοι ισχυρίζονται ότι η λειτουργία της Ζωσιμαίας υπό καθεστώς Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με δωρεάν φοίτηση των μαθητών θα απέβλεπε στην, ηθικά επιλήψιμη, …. αποκόμιση κέρδους, είναι προφανές ότι αγνοούν τελείως την έννοια του όρου "μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα". Η τυχόν αποδοχή μιας τέτοιας άποψης θα έθετε εν αμφιβόλω τις αγαθές διαχειριστικές προθέσεις παρόμοιων φορέων που λειτουργούν υπό το ίδιο νομικό καθεστώς όπως π.χ. η Εκπαιδευτική Επιτροπή των Αγαθοεργών που διαχειρίζεται τους πόρους που προορίζονται για τη Ζωσιμαία Σχολή και στην οποία συμμετέχει και ο Πρόεδρος μας Φίλιππας Φίλιος, το Γηροκομείο και ο Βρεφονηπιακός σταθμός. Εάν όμως επιμένουν να διατηρούν τις ίδιες απόψεις θα ήταν δίκαιο να διατυπώνουν τις ενστάσεις τους προς όλες τις κατευθύνσεις και όχι επιλεκτικά.
4. Γίνεται ένας ανεπιτυχής και, όπως εκτιμώ, σκόπιμος συσχετισμός των Αρσακείων με τη Ζωσιμαία. Ο τρόπος ιδρύσεως και ο τρόπος διαχείρισης των δύο σχολείων διαφέρουν όσο η μέρα με τη νύχτα. Είναι τελείως ανόμοια πράγματα. Η Ζωσιμαία πρέπει να συσχετίζεται και να συγκρίνεται μόνο με τη Βαρβάκειο Σχολή. Επί πλέον είναι τελείως ανακριβές το ότι τα Αρσάκεια Σχολεία λειτουργούν ως Ανώνυμη Εταιρία και πολύ περισσότερο ότι διοικούνται από ανύπαρκτους μετόχους. Τα Αρσάκεια - Τοσίτσεια Σχολεία ανήκουν στη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία που ιδρύθηκε την 7η Οκτωβρίου 1836 και Πρόεδρός της είναι σήμερα ο Καθηγητής κ. Γ. Μπαμπινιώτης. Ο Αρσάκης προσέφερε, το 1840, στη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία χρήματα για την ανέγερση σχολείου και έκτοτε το σχολείο φέρει τιμητικά το όνομά του. Το εάν το διαχειριστικό καθεστώς που διέπει τα Αρσάκεια - Τοσίτσεια (καταβολή διδάκτρων) βρίσκεται σε αντίθεση με τις ιδεολογικές και πολιτικές μας απόψεις (εν προκειμένω και με τις δικές μου) δεν θα πει ότι έχουμε δικαίωμα να λοιδορούμε ή να συκοφαντούμε τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και να υποβαθμίζουμε το τεράστιο Εθνικό της έργο.
5. Οι αβάσιμες αναφορές σε ιστορικά γεγονότα και οι αυθαίρετες ερμηνείες τους όπως π.χ. " … o Ζώης Ζωσιμάς ήταν στη γνωστή Φιλική Εταιρεία, η οποία ήταν παράνομη οργάνωση, και όποιον συλλαμβάνανε τον εκτελούσαν ή το λιγότερο τον καταδίκαζαν σε ισόβια…" ή "… μπορεί κανείς να διανοηθεί ότι οι Ζωσιμάδες μετά από όλα αυτά που κάνανε και με κίνδυνο της ζωής τους και που πήραν όρκο τιμής να μην παντρευτούν, για να μην διασκορπιστεί η περιουσία τους αλλά να πάει όλη για τον αγώνα, θα ζητούσαν νοίκι από το Ελληνικό Κράτος για τα κτήρια που δημιουργήθηκαν με χρήματα από τη διαθήκη τους; …" είναι προφανές ότι γίνονται είτε από άγνοια, είτε συνειδητά με στόχο να επηρεάσουν το συναίσθημα υπέρ των δικών τους απόψεων.
Όπως είναι γνωστό οι γονείς των νηπίων καταβάλουν ετησίως στο Βρεφονηπιακό σταθμό το ποσό των 140.000 ? περίπου, ενώ οι τρόφιμοι του Γηροκομείου και τα ασφαλιστικά τους Ταμεία Ι.Κ.Α. και Ο.Γ.Α. καταβάλουν ετησίως το ποσό των 900.000? περίπου. Θα ήταν πολύ χρήσιμο να μας εξηγήσει κάποιος από τους αυτόκλητους ερμηνευτές των προθέσεων και αποκωδικοποιητές των μύχιων σκέψεων των Εθνικών Ευεργετών γιατί οι Ζωσιμάδες (….. οι οποίοι για την πατρίδα κ.λ.π, κ.λ.π.) δεν θα διενοντούντο ποτέ να ζητήσουν ενοίκιο από το απρόσωπο και σπάταλο, όπως χαρακτηρίζεται, Δημόσιο, αλλά θα "ευλογούσαν" την είσπραξη τροφείων από τα νήπια και από τους γέροντες που φιλοξενούνται σε ιδρύματα που δημιουργήθηκαν από την περιουσία τους;
Οι τυχόν αναφορές σε ιστορικά γεγονότα και στους Ζωσιμάδες θα πρέπει να γίνονται με μεγάλη προσοχή και με σεβασμό στην μνήμη τους. Ο Ζώης Ζωσιμάς δεν υπήρξε απλώς μέλος της Φιλικής Εταιρείας, αλλά θα πρέπει να ήταν εξέχων παράγων της διότι, σύμφωνα με το κρυπτογραφικό λεξικό της Φιλικής Εταιρείας, έφερε το συμβολικό όνομα Πατήρ. ("Δοκίμιον ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας", Ιωάννη Φιλήμονα, σ. 236, Ναύπλιο 1834 - "Απομνημονεύματα περί της Φιλικής Εταιρείας", Εμμανουήλ Ξάνθου, σ. 49, Αθήναι 1845 - "Φιλική Εταιρεία", Σακ. Σακελλαρίου, σ. 49, Οδησσός, 1909 - "Οι Φιλικοί", Βαλερίου Μέξα, Αθήνα 1937 - "Αθανασίου Ξοδίλου - Η Εταιρεία των Φιλικών", Ακαδημία Αθηνών, σ.σ. 107 - 119, Αθήναι 1964 - "Αρχείον Εμμανουήλ Ξάνθου", Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Τόμος 1ος, σ.σ. 24 - 27, Αθήναι 1997). Η δε αγωνία που διακατείχε τους Φιλικούς δεν ήταν αυτή της σύλληψης, των ισοβίων (δεν υπήρχε τότε αυτή η ποινή) ή του θανάτου. Τους διακατείχε μόνο ένας φόβος: να μην αποκαλυφθεί το μυστικό! Και η μόνη γνωστή περίπτωση θανατώσεως Φιλικού είναι αυτή του Νικολάου Γαλάτη, ο οποίος εκτελέστηκε από την ίδια τη Φιλική Εταιρεία, γιατί υπήρχαν υποψίες ότι θα αποκάλυπτε το μυστικό ("Αρχείον Εμμανουήλ Ξάνθου", Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Τόμος 1ος, σ. λε΄, Αθήναι 1997).
6. Όποιος πιστεύει στην ανάγκη αναβάθμισης της δημόσιας εκπαίδευσης, εν προκειμένω της Ζωσιμαίας Σχολής, αγωνίζεται για την επίτευξη αυτού του σκοπού και δεν αναλίσκεται στο να βάζει εμπόδια σε κάθε προσπάθεια που θα εξασφάλιζε πρόσθετους πόρους υπέρ του εκπαιδευτικού της έργου. Όσοι έχουμε κουράγιο και συνεχίζουμε να το προσπαθούμε ελπίζουμε ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στην επίτευξη του στόχου μας. Και φυσικά τίποτε δεν έγινε από μόνο του! Συμμετείχαμε, υπό την Προεδρία του αείμνηστου Πρύτανη κ. Δημήτρη Γλάρου, στην Επιτροπή του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας που, στη συνέχεια, υπέβαλε στο Υπουργείο Παιδείας την πρότασή της για την επαναφορά του θεσμού των Προτύπων Σχολείων. Είχαμε πολλές επαφές με πολιτικούς παράγοντες όλων των κομμάτων, συνεργαστήκαμε επανειλημμένα με τον Πρόεδρο του Εθνικού Συμβούλιου Παιδείας Καθηγητή κ. Αθανάσιο Βερέμη και συναντηθήκαμε με τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευρυπίδη Στυλιανίδη στον οποίο, από κοινού με τον Σύλλογο Αποφοίτων της Βαρβακείου, αναπτύξαμε τις θέσεις μας. Παρ' όλα ταύτα υπάρχουν κάποιοι που μας κατηγορούν …… γιατί δεν έχουμε εγκαλέσει ακόμη το Υπουργείο!
Ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ Θεόκλητος, στον πρόλογο του βιβλίου "Τα Αγαθοεργά Καταστήματα Ιωαννίνων (Ιωάννινα 1985) επισημαίνει εύστοχα τα παρακάτω: "..... Η εποχή μας, εποχή καθαρά καταναλωτική, κυριαρχείται από κάποιο αμοραλισμό και μια προσπάθεια μιάς καινούργιας ηθικής. Αυτό δεν σημαίνει πως η ανθρώπινη προσωπικότητα ολότελα μηδενίστηκε μα είναι αλήθεια πως ένας κάποιος ρεαλισμός πνίγει την αγωνιστική διάθεση της καρδιάς του ανθρώπου δίνοντας μία ιδιαιτερότητα που αργότερα οι μελετητές θα δουν στο βάθος της την αιώνια πάλη ανάμεσα στο καλό και στο κακό.......".
Είναι γενική η διαπίστωση ότι, σε επίπεδο ηγεσιών αλλά και σε επίπεδο κοινωνιών, ο άκρατος καταναλωτισμός, κυριαρχούμενος από έντονο αμοραλισμό χαρακτηρίζει την εποχή μας. Με την υπερίσχυση της ατομικότητας και του "εγώ" εις βάρος του "κοινού" μπαίνει σιγά - σιγά στο περιθώριο κάθε σχέση "κοινωνίας". Αυτό όμως αποτελεί ταυτόχρονα και την μεγίστη πρόκληση προς όσους αντιτίθενται σε όλα αυτά για να προβάλουν τις δικές τους αντιστάσεις. Δηλαδή να αναδείξουν την παρουσία της ανθρώπινης προσωπικότητας, να αποβάλουν ή να αποκηρύξουν τις όποιες "ρεαλιστικές" πρακτικές και να κρατήσουν ανεπηρέαστη και ζωντανή την αγωνιστική διάθεση της καρδιάς τους.