Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Επανέρχονται τα πρότυπα δημόσια σχολεία
 

Ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, Θ. Βερέμης, μιλάει για τις κακοδαιμονίες της Παιδείας και τη νοοτροπία της φουστανέλας

Συνέντευξη στον Τάκη Καμπύλη (Καθημερινή 10 Αυγούστου 2008)



H (καθαρά) εκπαιδευτική είδηση από τη συνέντευξη με τον πρόεδρο του Εθνικού Συμβούλιου Παιδείας ήταν διπλή: Αφορά τη διάθεση του υπουργείου Παιδείας να επαναφέρει τον θεσμό των πρότυπων δημόσιων σχολείων - μέτρο επικοινωνιακά δυνατό, πολιτικά άμεσο και πρακτικά δυνατό. Και, επίσης, να επαναφέρει το «εξεταστικό», ήτοι τον τρόπο αλλαγής των πανελλαδικών εξετάσεων - μέτρο επικοινωνιακά πολύ δυνατό, πολιτικά επικίνδυνο και πρακτικά πιθανόν αναποτελεσματικό. (Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές της εβδομάδας επανατέθηκαν σε διάλογο οι προτάσεις ΕΣΥΠ για το «προπαρασκευαστικό έτος μετά το Λύκειο»).

Ένα ακόμη ερώτημα προέκυψε μετά τη συνέντευξη στα (νέα) άδεια μακρόστενα γραφεία του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, στις αρχές της Συγγρού - το ίδιο μίζερα, αν και πιο φωτεινά από τα προηγούμενα στη Μητροπόλεως. Λοιπόν, η ελευθερία έκφρασης ή είναι κατάκτηση ή ηρωική έξοδος; Διότι ο καθηγητής Θάνος Βερέμης με την ιδιότητά του ως πρόεδρος του EΣYΠ παίρνει θέση σε πολλά του δημόσιου διαλόγου. Για τον «μύθο» των ιδιωτικών πανεπιστημίων («πουθενά στην Ευρώπη δεν υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια, το καλό είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο»), για τον «επαρχιωτισμό και τον βαθιά συντηρητικό χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας», για την «(εθνική) ομοιογένεια» που αρχικά η κατασκευή της «ωφέλησε, αλλά σήμερα είναι το μεγάλο πρόβλημα της κοινωνίας», για την απόσυρση ενός όχι «ιδιαίτερα καλού» βιβλίου ιστορίας που «δυστυχώς αντικαταστάθηκε από ένα βιβλίο γεμάτο φουστανέλες». Επίσης, με τις σκέψεις του για το μάθημα των θρησκευτικών, αλλά και για τους «μαθητές - παπαγάλους» («θα καταργούσα όλα τα σημερινά βιβλία, αλλά πού να βρεις βιβλιοθήκες;»).

Υποστηρίζει (φυσικά) τα μέτρα Γιαννάκου στα AEI. Πιστεύει πως ιδίως η εκλογή πρυτάνεων και προέδρων τμημάτων με καθολική ψηφοφορία έφερε ήδη «ρήγμα στο σύστημα, θα φανεί το πολύ σε μία 5ετία». Μιλάει με πάθος για την ντροπή των μέχρι πρόσφατα «συναλλαγών στα AEI, ακόμη και επώνυμοι -έχει ακουστεί ότι- πήραν χαριστικά διδακτορικά και πτυχία» αλλά και για τα συνολικότερα προβλήματα που ξεκινούν από το χάλι της «δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης».

Δεν υπάρχουν ιδιωτικά ΑΕΙ στην Ευρώπη

Όταν ο γιος του κ. Bερέμη –πριν από χρόνια– γράφτηκε στην πρώτη τάξη ενός μέσου δημοτικού σχολείου στην Αγγλία, ένα πράγμα εντυπωσίασε τον σημερινό πρόεδρο του EΣYΠ: «Οι μαθητές πήγαιναν στη βιβλιοθήκη, ξεσήκωναν κάμποσα βιβλία κι έρχονταν μετά σπίτι και τα ξεφύλλιζαν». Tο όνειρο των σχολικών βιβλιοθηκών και η κατάργηση του ενός εγχειριδίου. «Βλέπουμε τι κακό έχει κάνει η παπαγαλία. Καμία κριτική σκέψη, η γνώση είναι διεκπεραιωτή. Και οι αντιδράσεις για, όποια, αλλαγή είναι μεγάλες». Nαι, αλλά η κυρίως συζήτηση αφορά κατ’ αρχήν την είσοδο των επιχειρήσεων, του ιδιωτικού τομέα σε όλα τα στάδια της Εκπαίδευσης. «Εγώ θυμάμαι ότι στην εποχή μου –και αργότερα– στα ιδιωτικά σχολεία πήγαιναν οι κακοί μαθητές, όσοι δεν είχαν πρόθεση να συνεχίσουν σε AEI. Και ας σταματήσει αυτός ο μύθος για τα ιδιωτικά AEI. Πουθενά στην Ευρώπη, στις χώρες με σημαντικό επίπεδο Ανώτατης Εκπαίδευσης, δεν υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια. Μόνο το κράτος μπορεί να συντηρήσει μία π.χ. Ιατρική. Το όλο θέμα αφορά τα κολέγια (των γνωστών αγγλικών polytechnics). Από τη στιγμή που η E.E. επιβάλλει τη νομιμοποίησή τους, τι θα κάνεις; Άλλωστε δεν είναι και τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ούτε στην Αγγλία ούτε εδώ».

Συντηρητική κοινωνία

Και επειδή γνωρίζει ότι στις «προθέσεις του υπουργείου είναι η επαναφορά των πρότυπων σχολείων» θα υποστηρίξει πως «αυτός είναι ένας τρόπος να τραβήξουμε προς τα πάνω το δημόσιο Λύκειο». Mα εδώ έγινε ολόκληρη μάχη για το βιβλίο ιστορίας, μην και αλλάξουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. «Δυστυχώς είμαστε βαθιά συντηρητικοί ως κοινωνία. Αυτή η ομοιογένεια μας κάνει κακό. Άλλο τον 19ο αιώνα. Ευτυχώς τότε που ο Kοραής και οι άλλοι είχαν την έμπνευση να μας συνδέσουν με την αρχαία Ελλάδα – κι αυτό αποτέλεσε την κύρια ασχολία του νέου Κράτους. Υπήρχαν αρβανίτες, βλάχοι, σλάβοι. Όλοι αυτοί έπρεπε να γίνουν “ένα”. Και έγιναν. Αλλά όχι και να πιστεύει σήμερα ότι είναι απόγονος του Περικλή. Τότε βοήθησε –αν και δεν αποφύγαμε έναν εμφύλιο– σήμερα δεν μας βοηθάει. Σήμερα δεν είμαστε μόνοι μας. Ζουν πολλοί άλλοι δίπλα μας. H κοινωνία πρέπει να προσαρμοστεί κι όχι να κλειστεί στον εαυτό της». Είναι από τα αγαπημένα του θέματα η διαμόρφωση του ελληνικού κράτους και η μυθολογία της φουστανέλας: «Αυτοί που σκότωσαν τον Kαποδίστρια για το μοντέλο του συγκεντρωτικού κράτους που ήθελε να επιβάλει, τελικά αυτοί αποτέλεσαν το συγκεντρωτικό κράτος. Για να μην πάμε και παλιότερα, π.χ. στην πλήρη εικόνα του Καραϊσκάκη».

Τα Θρησκευτικά

H ιστορία είναι το μόνο πρόβλημα; Είναι μάθημα σύγχρονου σχολείου τα Θρησκευτικά, έτσι όπως γίνονται στην Ελλάδα; O Θάνος Βερέμης δεν θα διαφωνήσει. Μάλιστα, ανακαλεί την αντίδρασή του ως μαθητής ακόμη, και τη σύγχυσή του για παράδειγμα από την Παλαιά Διαθήκη. «Tι σχέση έχει το κείμενο αυτό στην εκπαίδευση; H μισή Αμερική διαβάζει Bίβλο και βλέπουμε τι γίνεται. Έτσι δεν γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Χρειαζόμαστε ένα σχολείο ανοιχτό για ελεύθερους ανθρώπους με κριτική σκέψη».

Οι θρησκευτικές αποκαλύψεις, λοιπόν, δεν έχουν ρόλο στη σύγχρονη εκπαίδευση η οποία άραγε έχει κανένα πρότυπο; Κάτι σαν –ας πούμε– όραμα; H Φινλανδία και οι επιδόσεις της έρχονται στη συζήτηση διότι, λέει, «καταρρίπτεται ο μύθος των χρημάτων. Επενδύει λιγότερα από τη Γερμανία αλλά στην αξιολόγηση της Πίζας είναι πολύ πιο μπροστά. Βεβαίως και χρειάζεται να επενδυθούν σημαντικά κεφάλαια, αλλά εδώ είναι σαν να τα ρίχνεις σε τρύπιο πηγάδι. Πρέπει πρώτα να αλλάξεις το σύστημα. Δεν μπαίνεις στη ρότα της Φινλανδίας όταν το Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο ξαναγοράζουν κάθε φορά από συγκεκριμένο κατάστημα στο Μοναστηράκι τους υπολογιστές που χάθηκαν μετά από καταλήψεις. Εδώ έχουμε ακόμη αρματολίκια».

Κομματοκρατία και αναξιοκρατία

Αν και ένθερμος οπαδός της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, ο κ. Θ. Βερέμης πολλές φορές θα επανέλθει στο θέμα της κομματοκρατίας. «Δείτε τι γίνεται στα πανεπιστήμια. Αλλά και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. H συναλλαγή της συναλλαγής. Αν δεν αλλάξει αυτό... Ερχόταν ο άλλος και διαπραγματευόταν με τις ψήφους της μιας ή της άλλης παράταξης. Δεν έγιναν ακόμη και αποκλεισμοί λαμπρών πανεπιστημιακών επειδή ήταν ιδεολογικά αντίθετοι; Πόσοι σημαντικοί νέοι επιστήμονες έμειναν στο εξωτερικό; Αλλά και αυτό αλλάζει. Ευτυχώς. Γυρίζουν πίσω, ίσως και διότι είναι πια πολύ δύσκολο να βρουν στο εξωτερικό καλή θέση. Πάντως, μια νέα γενιά πολύ σημαντικών επιστημόνων είναι ήδη στα πανεπιστήμια. Και δουλεύει σωστά. Αλλά να δείτε τι «παραλαμβάνει» από τα λύκεια. Tα στοιχειώδη δεν γνωρίζουν. Πώς να δουλέψεις -εσύ που έχεις κέφι και γνώση- με αυτό το «υλικό»; Άνθρωποι, που επειδή έχουν μάθει μόνο να παπαγαλίζουν, δεν μπορούν να ανταποκριθούν. Δεν φταίνε βεβαίως αυτά τα παιδιά. Αλλά κάτι πρέπει να γίνει».

Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών


Και αυτό θα γίνει με αλλαγή των χρόνων φοίτησης; Όχι. Υπάρχει μια συνολικότερη πρόταση που έχει κατατεθεί. Ήταν ακόμη η κ. Γιαννάκου, αλλά στο τέλος της θητείας της. Βάζει κάποια -κατά τη γνώμη μου- ενδιαφέροντα ζητήματα. Όπως και την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών». Kαι είναι μάλλον σαφής στην εκτίμησή του ότι αυτό θα προκαλούσε ένταση με την OΛME «που βγήκε στους δρόμους για τα πανεπιστήμια, πόσω μάλλον για καθαρά δικά της θέματα». Αλλά πιστεύει ότι η άποψη που επικρατεί στο υπουργείο Παιδείας σήμερα είναι η αποφυγή -τους επόμενους μήνες- σύγκρουσης με την OΛME.

Αναπολεί την εποχή του, την «εποχή των καλών πρότυπων και πειραματικών σχολείων. Τη Βαρβάκειο με τους εξαιρετικούς καθηγητές. Και είναι μύθος ότι ήταν σχολείο για τους πλούσιους. Ρωτήστε συμμαθητές μου, τον Πάγκαλο, τον Μιχάλη Σταθόπουλο, τον Αλαβάνο. Πρέπει να ξανατραβήξουμε τα δημόσια σχολεία προς τα πάνω». Και από τα πάνω; «Δεν είμαστε ξερόλες εδώ στο EΣYΠ. Προτάσεις κάνουμε για ό,τι εκτιμούμε ως καλύτερο. Μακάρι να έρθουν καλύτερες. Εδώ είμαστε. Άλλωστε, το υπουργείο αποφασίζει».

H Mαριέττα Γιαννάκου κατέχει χωριστό κεφάλαιο στην εμπειρία του από το Δημόσιο, επειδή ως υπουργός ήταν «προσωπικότητα. Ιδιαίτερα έξυπνος άνθρωπος. Που ήξερε να παραδέχεται την άποψη του άλλου και που είχε πολύ σθεναρή στάση σε αυτά που πίστευε. Δεν τη γνώριζα (προσωπικά) πριν. Άλλωστε, ούτε και πολιτικά (κάποτε ψήφιζα το KKE εσωτερικού)».

Όσο για τα άλλα κεφάλαια με τις εμπειρίες του από το Δημόσιο, ο κ. Θ. Βερέμης θα τα συνοψίσει σε μία λέξη: «Αναξιοκρατία»... Κοινότοπο μεν, αλλά...